Türkçede tam açılımı Düzenli İfadeler olan Regular Expressions ya da sadece Regex; yazılım alanında faaliyet gösteren geliştiriciler tarafından, kod metinleri içerisinde belirli kalıpların tespiti ve bunların tanımlanması sayesinde söz konusu metinlerin manipülasyonu için kullanılmakta olan bir araçtır.
Geliştiriciler için zaman tasarrufu sağlaması sayesinde yaygın bir biçimde tercih edilmekte olan Regex ile alakalı olarak, haliyle kodlama alanı ile ilgilenen kişilerin kafasında cevabını merak etmekte oldukları pek çok soru mevcuttur.
Siz okuyucularımızı bilgilendirmek için ayrıntılı bir şekilde araştırarak elde ettiğimiz bilgilerden derleyerek kaleme almış olduğumuz bu yazının devamında; Regex’in ne olduğu, nasıl çalıştığı, kimlerin kullandığı, kullanım alanları, sağladığı avantajlar ve dezavantajları gibi konular hakkında çeşitli bilgilere yer vereceğiz.
Regex Nedir?
Bu soruya en basit şekilde cevap vermemiz gerekirse; tam açılımı Regular Expressions (Türkçe’de "Düzenli İfadeler" olarak çevrilebilir) olan regex’in, kullanıcı tarafından belirli bir düzenle bir sisteme girilmiş olan girdilerin (telefon no’su, e-posta adresi ve tarih gibi) kontrolünün sağlanmasını sağlamakta olan bir kodlama dili olduğunu söylemek mümkündür.
Genellikle PHP; SQL ve JS dillerinde gerçekleştirilen WordPress düzenlemelerinde veya Google Analytics gibi kod işlemlerinde kullanılan Regex, kod metni içerisinde belirli herhangi bir kod parçasının bulunmasını ve bu parçanın yönetilmesini sağlamaktadır.
Peki, regex tam olarak nasıl çalışır?
Regex Nasıl Çalışır?
Ağırlıklı olarak dize manipülasyonları; metin işlemede ve de kod parçalarının bulunması ile yönetimleri gibi işlemlerde kullanılmakta olan Regex, hem bir kullanıcı tarafından bir sisteme girilmiş olan (e-posta adresi gibi) belirli bir bilgiyi içeren dizeyi bulunması hem de buradan belirli karakterlerin çıkarılması şeklinde çalışmaktadır.
Bu çerçevede; Regex arama yapısı sayesinde, istenilen Regex string (text) yapısının bulunması (Search) ya da bazı durumlarda da yerinin başka bir string ile değiştirilmesi için (Replace) kullanılmaktadır.
Regex’i Kimler Kullanır?
Ağırlıklı olarak geliştiriciler tarafından dize manipülasyonları; metin işlemede ve de kod parçalarının bulunması ile yönetimleri gibi işlemlerde kullanılmakta olan Regex, sadece yazılımcılar tarafından kullanılmamaktadır. SEO uzmanları tarafından da sıklıkla kullanılmakta olan Regex; bir metinde yer alan anahtar kelimelerin, tek tek aranmalarına kıyasla daha kolay ve basit bir şekilde aranmalarına imkan vermektedir.
Regex’in Kullanım Alanları Nedir?
Daha çok yazılım geliştiricileri tarafından kod metinlerinin manipülasyonu ve işlenmeleri gibi alanlarda kullanılması ile bilinmekte olan Regex’in, günlük hayatımızda çeşitli kullanım alanları mevcuttur.
Bu kullanım alanları arasında: programlama dillerinde metin işleme, veri doğrulaması, arama ve değiştirme işlemleri, veri bulmak ve bunu çıkarmak için web scraping, web formlarının doğrulanması, kod düzenleme, verileri belirli bir formata dönüştürmek için veri formatlaması ve belirli URL işlemleri gibi çeşitli kullanım alanları mevcuttur.
Regex’in Sağladığı Avantajlar Nedir?
Yazılım geliştiricileri ve SEO uzmanları gibi partiler için oldukça önemli bir araç olan ve günlük hayatımızda pek çok alanda kullanılan Regex, beraberinde pek çok avantajı getirmektedir. Bunların başında; güçlü ve esnek yapısı sayesinde kod metinlerindeki karmaşık desenlerin tespiti ve tanımlanması için kullanılabilecek olması gelmektedir.
Metin işleme kolaylığı ve büyük dosyalar üzerinde hızlıca işlem gerçekleştirilmesini de sağlayan bu avantaja ek olarak; çoğu kod dili ve metin düzenleme aracı tarafından desteklenmekte olan Regex, bu sayede farklı platformlarda da kullanılabilmektedir.
Veri girişini filtrelemek ve belirli kalıpların doğrulanması gibi işlemler için regex kullanımının yapılması, hem veri bütünlüğünün sağlanması hem de istenmeyen girişlerin yapılmasını engellemektedir.
Son olarak; Regex, hem yapılandırılmış verilerden hem de çeşitli dil işleme uygulamalarından bilgi (e-mail, saat ve sayılar gibi) çıkarmak için etkili bir biçimde kullanılabilir.
Regex Dezavantajları Nelerdir?
Regex’in, kullanıcıları için sağlamakta olduğu bu avantajlara ek olarak bazı dezavantajları da mevcuttur. Bunların başında; Regex’in yoğun kullanılması durumunda oluşabilecek karmaşık ifadelerin, yazılım geliştiricileri tarafından anlaşılmasının ve bakımlarının gerçekleştirilmesinin güçleşebileceği gelir.
Performans sorunlarına da neden olabilecek bu yoğun kullanım durumuna ek olarak; yanlış oluşturulabilecek regex ifadeleri, kullanıldığı yazılım dilinde çeşitli hatalara sebep olabilir.
Bunun haricinde; regex ifadelerinin bazı programlama dillerinde farklı şekillerde destekleniyor olması, oluşturulan kodun farklı dillerde olan taşınabilirliğini zorlaştırma ihtimali mevcuttur.
